Nieuws

De patiënt betrekken: hoe doen we dat? (3)
11 October 2018

De patiënt betrekken: hoe doen we dat? (3)

In het UMC Utrecht Cancer Center denken twee multidisciplinaire klankbordgroepen structureel mee over de zorg in de divisie: één voor de adolescenten en young adults (AYA) en één voor volwassenen. In beide groepen zijn de patiënten in de meerderheid. Zij komen met verfrissende ideeën om de zorg beter te maken of worden betrokken bij projecten. Ook dan verrast hun blik zorgprofessionals. Twee voorbeelden.

Hoe het perspectief van de patiënt verschilt van dat van de dokter wordt pas duidelijk als de dokter zelf patiënt wordt, weet adviseur patiëntenparticipatie Nicole Plum. “Dan weet hij feilloos de lacunes in de zorg aan te wijzen, omdat hij van een totaal ander perspectief naar dezelfde situatie kijkt. Maar je hoeft niet per se eerst zelf ziek te zijn om dat op te merken. Je kunt ook actief patiënten laten participeren op je afdeling.” Plums taak is het perspectief van de patiënt een structurele plek te geven om de zorg beter te laten aansluiten op de wensen en behoeften van de patiënt. Daarin vervullen de klankbordgroepen een belangrijke functie.
 

Waaier van en voor jongeren
Jongeren informeren het liefst elkaar over dingen die zij belangrijk vinden. Maar in een ziekenhuis duurt het soms langer voordat allerlei nuttige tips je bereiken, ervoeren jonge patiënten. Zo kan het even duren voordat je hoort dat je in het ziekenhuis ook gewoon een pizza kunt laten bezorgen of in de tuin met je vrienden een maltbiertje mag drinken. Er zijn bijvoorbeeld ook goede tips over mondzorg na een chemokuur en over seksualiteit en vruchtbaarheid. Plum: “De jongeren in de klankbordgroep signaleerden dat ze zulke nuttige tips te laat of niet hoorden en namen het initiatief tot een AYA-waaier. Daarin hebben zij alle tips die ze belangrijk vinden overzichtelijk bij elkaar gebracht, op een manier die hen aanspreekt.”


‘Tracers’ lopen
In de Klankbordgroep voor volwassenen spreken patiënten ook met zorgprofessionals over hun ervaringen en ideeën. Daarnaast worden zij onder meer ingezet voor ‘zorgpaden-tracers met patiënten naar patiënten’. Met de tracermethodiek wordt het logistieke pad van een patiënt of een systeem doorlopen om een duidelijker beeld te krijgen van het perspectief van de patiënt.
“We volgen een deel van het traject van een opgenomen patiënt samen met een patiënt uit de klankbordgroep. De patiënt stelt dan een aantal open vragen en checkt onder meer of de patiënt weet waarvoor hij in het ziekenhuis ligt, wanneer hij weer naar huis mag, en waarover hij zich zorgen maakt. Daarna checken we bij de arts en verpleegkundige of zij op de hoogte zijn van de vragen en zorgen van de patiënt”, vertelt kwaliteitsmedewerker Bernard Vos die samen met patiënten uit de Klankbordgroep deze tracers doet. “Met deze vorm van feedback creëer je bewustwording over wat goed gaat en waar je als professional belangrijke informatie mist. Dat komt echt binnen, zeker als een andere patiënt dat vertelt. Ik merk ook dat patiënten erg open zijn, misschien omdat ze toch een soort gelijkwaardigheid ervaren.”

Natuurlijk worden bij het UMCU Cancer Centre patiënten ook betrokken bij allerlei projecten. Plum: “Het voordeel van een Klankbordgroep is dat professionals vijf keer per jaar met patiënten een dialoog voeren over de zorg op de afdeling. In die dialoog ontstaan mooie verbeterplannen vanuit het perspectief van de patiënt. Dingen waar wij zelf soms niet aan denken, omdat wij nu eenmaal anders naar de zorg kijken.”

------------------------------------------------------------

Veranderprogramma Patiëntenparticipatie
In het UMCU start een veranderprogramma Patiëntenparticipatie. Programmamanager Hans van Delden. “We willen patiëntenparticipatie op alle fronten realiseren: in onderzoek, onderwijs, zorgpaden en de inrichting van het ziekenhuis. Maar ook in de spreekkamer is behoefte aan het perspectief van de patiënt. Het uitgangspunt is nog te vaak wat de dokter nodig vindt en wat volgens hem of haar de volgende stap is.
We gaan dit niet als een veranderprogramma van bovenaf opleggen waarbij iedereen door dezelfde wasstraat moet. Dat werkt niet. We zetten in op bottom-up-verandering, waarbij we elkaar inspireren met goede voorbeelden en aansluiten op elkaars enthousiasme.”

De umc’s delen hun ervaringen rond patiëntparticipatie in het kennisnetwerk ‘De patient als partner’ binnen het NFU-consortium Kwaliteit van Zorg.